पुणे पदवीधर मतदारसंघाची निवडणूक म्हणजे महाराष्ट्रातील राजकारणाचा एक अत्यंत क्लिष्ट आणि बौद्धिक कस लावणारा आखाडा! जुन्नरच्या शिवनेरीच्या पायथ्यापासून ते थेट सोलापूरच्या अक्कलकोटपर्यंत पसरलेला हा महाकाय मतदारसंघ सध्या एका अत्यंत रंगतदार आणि अटीतटीच्या लढतीचा साक्षीदार बनतोय. यावेळचा सामना केवळ दोन पक्षांमधला नसून तो दोन तगड्या महिला उमेदवारांमधला, पर्यायाने ‘जाधव विरुद्ध जाधव’ असा रंगणार आहे. एकीकडे महायुतीकडून स्मिता जाधव रिंगणात आहेत, तर दुसरीकडे त्यांच्यासमोर महाविकास आघाडीकडून हर्षदा देशमुख-जाधव यांनी तगडे आव्हान उभे केले आहे. सातारा जिल्ह्यातील माण-खटाव सारख्या ग्रामीण भागातून आलेल्या आणि माजी सनदी अधिकारी प्रभाकर देशमुख यांच्या कन्या असलेल्या हर्षदा देशमुख यांना महाविकास आघाडीने तिकीट का दिले? आणि ४ लाखांहून अधिक नोंदणीकृत पदवीधर असलेल्या या मतदारसंघात त्यांची नेमकी ताकद काय आहे? याचा वेध घेणे खऱ्या अर्थाने ‘विषय हार्ड’ आहे.
पुणे पदवीधर मतदारसंघ हा पुणे, सांगली, सातारा, सोलापूर आणि कोल्हापूर या पाच महत्त्वाच्या जिल्ह्यांना सामावून घेणारा पश्चिम महाराष्ट्राचा बौद्धिक आत्मा मानला जातो. या मतदारसंघात तब्बल एक कोटीच्या आसपास पदवीधर लोकसंख्या आहे. २०२० च्या निवडणुकीत सुमारे ४ लाख २६ हजार मतदारांची नोंदणी झाली होती, पण दुर्दैव असे की, त्यापैकी केवळ ५० ते ५२ टक्केच मतदारांनी आपला हक्क बजावला. त्यावेळी महाविकास आघाडीकडून अरुण लाड जिंकले होते. मात्र, पदवीधर तरुणांची निवडणुकीतील ही उदासीनता पाहता, यावेळी कुणीतरी तरुण, उच्चशिक्षित आणि सक्षम उमेदवार हवा, अशी मागणी सातत्याने होत होती. याच मागणीतून महाविकास आघाडीने हर्षदा देशमुख-जाधव या नावावर शिक्कामोर्तब केले. केवळ ‘माजी आयएएस अधिकाऱ्याची मुलगी’ ही त्यांची ओळख नाही, तर त्या स्वतः अत्यंत उच्चशिक्षित आणि सक्षम व्यक्तिमत्त्व आहेत.
सातारा जिल्ह्यातील लोधवडे हे त्यांचे मूळ गाव. त्यांचे शालेय शिक्षण मुंबईच्या नामांकित सेंट कोलंबिया गर्ल्स हायस्कूलमध्ये झाले. वडिलांच्या वारंवार होणाऱ्या बदल्यांमुळे त्यांनी वेगवेगळ्या ठिकाणी शिक्षण घेतले. पुढे पुण्याच्या प्रसिद्ध विश्वकर्मा इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (VIT) मधून त्यांनी मेकॅनिकल इंजिनीअरिंग पूर्ण केले. त्यानंतर पुणे विद्यापीठाशी संलग्न सिंहगड कॉलेजमधून ‘डिझाईन इंजिनीअरिंग’मध्ये मास्टर्स केले. एवढ्यावरच न थांबता, जागतिक स्तरावर मॅनेजमेंटचे धडे गिरवण्यासाठी त्यांनी ब्रिटनच्या अत्यंत नामांकित ‘क्रॅनफिल्ड स्कूल ऑफ मॅनेजमेंट’मधून ‘फायनान्स अँड मॅनेजमेंट’मध्ये एमएससीची पदवी संपादन केली. विशेष म्हणजे, ज्या काळात ऑटोमोबाईल आणि मेकॅनिकल इंजिनीअरिंगमध्ये मुलींचे प्रमाण नगण्य होते, तेव्हाच त्यांनी ऑल-टेरेन व्हेईकल (ATV) बनवण्याच्या कठीण प्रकल्पाचे यशस्वी नेतृत्व करून पुरुषांच्या मक्तेदारीला छेद दिला होता. हाच तांत्रिक दृष्टिकोन आणि आत्मविश्वास त्यांच्या पुढील शैक्षणिक आणि प्रशासकीय प्रवासात मोलाचा ठरला.
आज हर्षदा देशमुख-जाधव या पुण्यातील ‘केजे एज्युकेशनल इन्स्टिट्यूट’च्या (KJ Educational Institute) मॅनेजिंग डायरेक्टर म्हणून जबाबदारी सांभाळत आहेत. प्रसिद्ध उद्योगपती कल्याणराव जाधव यांचे चिरंजीव अनिकेत जाधव यांच्याशी काही महिन्यांपूर्वीच त्यांचा विवाह झाला आहे. पुण्यात बोपदेव घाट परिसरात सुमारे १३५ एकरांवर पसरलेल्या या संस्थेत इंजिनीअरिंग, फार्मसी, आर्किटेक्चर, लॉ, एमबीए अशा विविध शाखांमधून तब्बल १२,००० विद्यार्थी शिक्षण घेत आहेत. हर्षदा यांनी या संस्थेला ‘ऑटोनॉमस’ (स्वायत्त) दर्जा आणि ‘नॅक’ (NAAC) मानांकन मिळवून देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. एआय, डेटा सायन्स आणि विद्यार्थ्यांच्या प्रत्यक्ष स्किल डेव्हलपमेंटवर त्यांचा भर आहे. याशिवाय, आशियातील सर्वात मोठी शिक्षण संस्था असलेल्या ‘रयत शिक्षण संस्थे’च्या जनरल बॉडी सदस्या म्हणूनही त्या कार्यरत आहेत. खेळाडूंसाठी त्यांनी ‘ट्रिनिटी स्पोर्ट्स अकॅडमी’च्या माध्यमातून ‘ड्युअल करिअर मॉडेल’ विकसित केले, जिथे खेळासोबतच दर्जेदार शिक्षण मिळते. क्रिकेट, आर्चरी, कुस्ती आणि ॲथलेटिक्सला प्रोत्साहन देत त्यांनी ग्रामीण भागातील तरुणांसाठी मॅरेथॉन आणि स्पर्धांचे यशस्वी आयोजन केले आहे.
केवळ शिक्षणच नाही, तर सामाजिक कार्यातही त्या आघाडीवर आहेत. त्यांनी स्थापन केलेली ‘ड्रीम सोशल फाउंडेशन’ गडचिरोलीसारख्या दुर्गम आणि आदिवासी भागातील गुणवत्तावान विद्यार्थ्यांना दत्तक घेऊन मोफत शिक्षण देते. मुलींच्या आरोग्याविषयी आणि कायद्याबद्दल जनजागृती करण्यासाठी त्यांनी ‘स्मार्ट गर्ल’ मोहीम राबवली. पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी ‘वृक्ष माझा सखा’ या प्रकल्पातून हजारो फळझाडांची लागवड आणि संगोपन त्या करत आहेत. तसेच, आपले लोधवडे गाव ‘आदर्श गाव’ म्हणून विकसित करण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे. या सर्व कार्याची दखल घेत त्यांना अनेक मानाचे पुरस्कारही मिळाले आहेत.
राजकारणाचे बाळकडू त्यांना घरातूनच मिळाले आहे. त्यांचे वडील प्रभाकर देशमुख यांनी निवृत्तीनंतर माण मतदारसंघातून विधानसभेची निवडणूक लढवली होती. त्यात त्यांचा थोडक्यात पराभव झाला असला, तरी सातारा आणि माण भागात त्यांचे मोठे वर्चस्व आहे. शरद पवार-सुप्रिया सुळे, गोपीनाथ मुंडे-पंकजा मुंडे यांच्याप्रमाणेच पश्चिम महाराष्ट्राच्या राजकारणात प्रभाकर देशमुख आणि हर्षदा देशमुख ही ‘बाप-लेकीची’ जोडी सध्या चर्चेत आहे. माण-खटावच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत त्यांनी फिरवलेली राजकीय गणिते सर्वांनी पाहिली आहेत. अत्यंत विचारपूर्वक राजकारणात उतरलेल्या हर्षदा यांच्या नावासाठी महाविकास आघाडी सुरुवातीपासूनच ‘सॉर्टेड’ होती. केजे इन्स्टिट्यूटमधील विद्यार्थ्यांचा पाठिंबा आणि ‘रयत’च्या माध्यमातून पश्चिम महाराष्ट्रात असलेले भक्कम जाळे त्यांच्यासाठी जमेची बाजू आहे. शिवाय, वडिलांच्या पाठीशी असलेले शरद पवारांसारखे खंबीर नेतृत्व त्यांच्या मोर्चेबांधणीला मोठी ताकद देत आहे.
पुण्यात सध्या सुरू असलेल्या एमपीएससी (MPSC) विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनातही त्यांनी सलग तीन-चार दिवस हजेरी लावत विद्यार्थ्यांची बाजू समजून घेण्याचा आणि त्यांच्याशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला. अर्थात, काही विद्यार्थ्यांमध्ये त्यांच्याबद्दल थोडा नकारात्मक सूरही दिसला. ‘त्यांच्याकडे मतांची क्लॅरिटी नाही, त्या केवळ इम्प्रेस करण्यासाठी बोलत आहेत,’ असेही काहींचे मत होते. दुसरीकडे, त्यांच्या प्रतिस्पर्धी असलेल्या महायुतीच्या स्मिता जाधव यांच्याकडे भाजपची भक्कम संघटनात्मक ताकद आणि संपूर्ण पक्ष यंत्रणा आहे. स्मिता जाधव यांच्या कुटुंबाचेही शिक्षण संस्थांवर वर्चस्व आहे. त्यामुळे ही लढाई अटीतटीची आणि अत्यंत चुरशीची होणार यात शंका नाही. इथे कुणालाही ‘ग्रँटेड’ धरून चालणार नाही. या महाकाय लढाईत तरुण, उच्चशिक्षित आणि नवा दृष्टिकोन असलेल्या हर्षदा देशमुख-जाधव पुण्यातील पदवीधरांचा विश्वास जिंकण्यात यशस्वी होणार का? हे पाहणे खऱ्या अर्थाने रंजक ठरणार आहे.
कॉल टू ॲक्शन (CTA):
महाराष्ट्राच्या राजकारणातील अशीच रोखठोक, सखोल आणि पडद्यामागची खरी गणिते समजून घेण्यासाठी आताच आपल्या ‘विषय हार्ड’ फेसबुक पेजला फॉलो करा! पुणे पदवीधर निवडणुकीत हर्षदा देशमुख-जाधव खरंच बाजी मारू शकतील का? की भाजपची संघटनात्मक ताकद स्मिता जाधव यांना विजयी करेल? तुमचे परखड मत खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की मांडा. तुमच्या राजकीय विश्लेषणाची आम्ही वाट पाहत आहोत!
#VishayHard #PuneGraduateConstituency #PuneElection #HarshadaDeshmukhJadhav #MahaVikasAghadi #BJP #SmitaJadhav #MaharashtraPolitics #PuneNews #TrendingMaharashtra
